Biểu tình đẫm máu chưa từng có ở Iraq: Vì sao sau 17 năm, nhiều người vẫn nhớ tiếc thời Saddam Hussein?

Nguyên nhân chính của phong trào biểu tình ở Iraq là sự bất mãn đã lên đến tột độ của quần chúng nhân dân đối với sự điều hành yếu kém của chính phủ.

Biểu tình đẫm máu chưa từng có ở Iraq: Vì sao sau 17 năm, nhiều người vẫn nhớ tiếc thời Saddam Hussein?

Làn sóng biểu tình lan rộng trên toàn quốc

Từ đầu tháng 10/2019 đến nay, Iraq chứng kiến một làn sóng các cuộc biểu tình chống chính phủ của Thủ tướng Abdul Mahdi. Đây là đợt biểu tình chống chính phủ lớn nhất kể từ khi Mỹ tấn công lật đổ chính quyền của Tổng thống Saddam Hussein năm 2003 đến nay, với sự tham gia của hàng triệu người trên toàn quốc, đặc biệt ở Thủ đô Baghdad và Basrah, thành phố cảng lớn thứ hai của Iraq.

“Vùng Xanh” là khu vực tập trung các cơ quan đầu não của chính phủ, Đại sứ quán Mỹ và các cơ quan ngoại giao nước ngoài được coi là an toàn nhất cũng đã phải hứng chịu nhiều đợt bắn tên lửa.

Thành phố Karbala phía Tây-Nam Baghdad cũng đã chứng kiến một đêm đẫm máu khác, hàng trăm người biểu tình đã xông vào đốt phá Lãnh sự quán Iran. Hàng chục người bị giết và bị thương trong các cuộc xung đột giữa những người biểu tình và lực lượng an ninh.

Chính phủ của Abdul Mahdi đã điều nhiều đơn vị cảnh sát chống bạo động đến để bảo vệ an ninh và trật tự cho thành phố Baghdad và Basrah. Chính quyền đã cắt toàn bộ mạng Internet ở Baghdad và phía nam Iraq, đóng cửa một số hãng truyền hình của nước ngoài để ngăn chặn việc đưa tin về các cuộc nổi dậy tại Iraq. Đến nay các cuộc biểu tình ngày càng thu hút nhiều tầng lớp tham gia và có quy mô lớn hơn.

Các cuộc biểu tình đã làm ngưng trệ nhiều dịch vụ công. Cảng Basrah phải đóng cửa, ngừng tiếp nhận các tàu nước ngoài. Cảnh sát đã dùng vũ khí nóng, kể cả xe tăng và xe bọc thép để giải tán những người biểu tình. Theo các nguồn tin từ Baghdad, kể từ khi bùng nổ phong trào biểu tình đến nay đã có ít nhất 339 người bị thiệt mạng và 16 ngàn người khác bị thương trong các cuộc đối đầu với quân đội và lực lượng an ninh.

Người đứng đầu phái bộ Liên hợp quốc tại Iraq (UNAMI) Jenin Hennes-Blachart cho biết việc đổ máu ở Iraq là “kinh hoàng”. Tổng thư ký Liên đoàn các học giả Hồi giáo thế giới Ali Mohieldin Karagaghi nói các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Iraq là “một cuộc cách mạng chống lại sự chuyên chế và bè phái”.

Biểu tình đẫm máu chưa từng có ở Iraq: Vì sao sau 17 năm, nhiều người vẫn nhớ tiếc thời Saddam Hussein? - Ảnh 1.

Nguyên nhân nào dẫn đến bùng nổ phong trào biểu tình

Sau khi Mỹ và phương Tây can thiệp lật đổ chế độ cũ, các nước này đã hứa sẽ đem lại cho người dân Iraq một cuộc sống tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, đến nay đã gần 17 năm trôi qua, tình hình Iraq không những không được cải thiện mà ngày càng trở nên tồi tệ hơn. Sau nhiều năm xung đột, người Iraq không thể chịu đựng thêm được nữa đã nổi dậy chống chính phủ.

Nguyên nhân chính của phong trào biểu tình là sự bất mãn đã lên đến tột độ của quần chúng nhân dân đối với sự điều hành yếu kém của chính phủ.

Iraq là một trong những quốc gia Ả Rập giàu có nhất, dân số chỉ có 37,2 triệu người, nhưng trữ lượng dầu mỏ lên tới 140,3 tỷ thùng, đứng thứ năm thế giới, sản lượng khai thác dầu đạt 4,45 triệu thùng/ngày, trong đó xuất khẩu hơn 3,6 triệu thùng/ngày. Riêng xuất khẩu dầu thô mỗi ngày cũng đã đem lại thu nhập cho ngân sách trên dưới 220 triệu USD.

Tổng thu nhập quốc nội GDP của Iraq tính theo sức mua tương đương (PPP) đạt 734 tỷ USD và GDP danh nghĩa đạt 250 tỷ USD. Ngoài ra, Iraq còn có nhiều tài nguyên thiên nhiên khác như khí đốt, phốt phát, lưu huỳnh, chà là…

Đất nước giàu có như vậy, nhưng tình hình kinh tế-xã hội luôn luôn ở trong tình trạng khủng hoảng, cuộc sống của người dân hết sức khó khăn.

Theo thống kê của Ngân hàng thế giới (WB), ở Iraq tỷ lệ thất nghiệp trong tầng lớp thanh niên lên tới hơn 40%, hơn 60% dân số sống ở mức nghèo khổ. Đó là lý do tại sao thanh niên là những người tham gia chính trong các cuộc biểu tình hiện nay ở Iraq.

Ngoài ra, các dịch vụ công cộng thiếu nghiêm trọng. Đến nay, người dân Iraq đang phải vật lộn với khó khăn để sinh tồn. Họ không được tiếp cận với nhiều dịch vụ công cộng tối thiểu như nước sạch, điện, khám chữa bệnh và giáo dục. Điện vẫn không đủ, phải cắt nhiều giờ trong ngày, người dân vẫn không được sử dụng nước sạch, điều kiện vệ sinh rất kém.

Nguyên nhân thứ hai và không kém phần quan trọng dẫn đến bùng nổ các cuộc biểu tình là nạn tham nhũng tràn lan ở Iraq. Tham nhũng đã cướp đi một phần đáng kể của ngân sách nhà nước. Iraq đang tiến hành điều tra hơn 5.000 vụ tham nhũng, trong đó phần lớn là các quan chức cấp cao trong Chính phủ.

Ủy ban Liêm chính – cơ quan chống tham nhũng của chính phủ hiện đang điều tra hàng nghìn vụ việc liên quan đến các bộ trưởng và quan chức cấp cao đã biển thủ công quỹ lên tới 600 tỷ USD từ 2003 đến nay. Tổ chức minh bạch quốc tế (ITO) xếp Iraq là một trong 12 nước tham nhũng nhất thế giới.

Biểu tình đẫm máu chưa từng có ở Iraq: Vì sao sau 17 năm, nhiều người vẫn nhớ tiếc thời Saddam Hussein? - Ảnh 2.

Từ yêu cầu cải thiện đời sống, chống tham nhũng đến các đòi hỏi chính trị, lật đổ chính phủ

Những người biểu tình gần đây không còn chỉ đòi hỏi cải thiện đời sống, các dịch vụ công cộng, tạo công ăn việc làm và chống tham nhũng nữa, mà đã đưa ra những yêu cầu về chính trị.

Phong trào biểu tình rầm rộ không ngớt trên đường phố Baghdad đòi lật đổ chế độ, đòi rút quân Mỹ và chấm dứt ảnh hưởng của Iran trong đời sống chính trị của Iraq.

Tổng thư ký của Phong trào Asaib Ahli Al-Haq, Qais al-Khazali, cho biết phong trào của ông phản đối sự hiện diện của Mỹ ở nước này dưới bất kỳ hình thức nào, lực lượng vũ trang hoặc căn cứ quân sự, bởi vì sự hiện diện này chỉ phục vụ cho lợi ích của Mỹ ở Iraq và khu vực.

Những người biểu tình cũng tỏ ra bất mãn về vai trò và ảnh hưởng của Iran ngày càng tăng trong đời sống chính trị tại Iraq. Mâu thuẫn giữa người Sunni và người Shiite âm ỉ từ lâu nay bùng nổ. Tại Iraq 70% người Hồi giáo theo dòng Shiite thân Iran và chỉ có 18% theo dòng Sunni, số còn lại theo các tôn giáo khác.

Trước đây, dưới thời Tổng thống Saddam Hussein, người Sunni và đảng viên đảng Ba’ath được nắm giữ các chức vụ lãnh đạo chủ chốt của đất nước, nhưng năm 2003, chính quyền Sunni của Saddam Hussein ở Iraq bị lật đổ đã tạo cơ hội cho người Shiite nổi dậy.

Trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 2018, các đảng phái theo dòng Shiites như khối Al-Ahrar và Liên minh Fatah có phe cánh trong hội đồng Đại diện Iraq đã giành thắng lợi. Họ bắt đầu giành lại các chức vụ lãnh đạo trong hệ thống chính quyền. Người Shiite lên nắm quyền, đẩy người Sunni trở thành phe đối lập thiểu số bị gạt ra rìa, quyền lực tập trung vào tay người Shiite.

Hiện nay, 3/4 lãnh đạo cấp cao của Iraq theo dòng Shiite, trong đó có Tổng thống Bahram Salih và Thủ tướng A. Abdul Mahdi. Phần lớn các nhân vật này đã sống thời gian dài, được học tập và đào tạo tại Iran.

Những người biểu tình đã giương cao biểu ngữ đòi Thủ tướng Abdul Mahdi phải ra đi và thành lập một chính phủ với thành phần tham gia rộng rãi hơn. Đồng thời, họ cũng hô vang các khẩu hiệu ủng hộ đảng Ba’ath trước đây và cố Tổng thống Saddam Hussein bị lật đổ trong chiến dịch quân sự của Mỹ năm 2003.

Sau khi chế độ Saddam Hussein bị lật đổ, ảnh hưởng chính trị của người Sunni bị giảm thiểu, đó là một trong những lý do trong các cuộc biểu tình có đông đảo người Sunni tham gia và đòi Thủ tướng Abdul Mahdi và chính phủ của ông phải ra đi.

Tương lai Iraq sẽ đi về đâu?

Trước sức ép của quần chúng, chính phủ của Thủ tướng Adel Abdel Mahdi đã tiến hành cải cách trong một số lĩnh vực, nhưng vẫn không làm hài lòng những người biểu tình. Ông Abdul Mahdi cho biết, chính phủ của ông chấp nhận sửa đổi Hiến pháp và Quốc hội đồng ý đưa ra luật bầu cử mới để tạo cơ hội cho mọi đảng phái và tầng lớp xã hội tham gia.

Bộ Quốc phòng quyết định gọi hơn 45 ngàn binh sĩ trước đây bị sa thải trở lại quân ngũ, coi đây là bước đầu để đưa 108 ngàn binh sĩ trở lại phục vụ trong quân đội và một trong các biện pháp để giảm thất nghiệp, đáp ứng một phần yêu cầu của người biểu tình.

Thủ tướng Abdul Mahdi hứa thay đổi nội các, giảm lương của lãnh đạo cao cấp, đưa ra kế hoạch giảm tỷ lệ thất nghiệp và tuyên bố sẵn sàng từ chức, nhưng những người biểu tình đòi toàn bộ chính phủ phải từ chức.

Biểu tình đẫm máu chưa từng có ở Iraq: Vì sao sau 17 năm, nhiều người vẫn nhớ tiếc thời Saddam Hussein? - Ảnh 4.

Tướng Qasem Soleimani, Chỉ huy các lực lượng Vệ binh Hồi giáo Iran (IRGC) đã có một cuộc họp với các quan chức Iraq ở Baghdad nhằm giữ Thủ tướng Abdul Mahdi ở lại chính quyền.

Rất khó để Iran có thể chấp nhận tổ chức một cuộc bầu cử mới trong tình hình nhiều người Iraq đang công khai đòi chấm dứt ảnh hưởng của Tehran. Những người biểu tình ở quảng trường Giải phóng thuộc trung tâm Thủ đô Baghdad đã giương cao biểu ngữ “Chúng tôi sẽ không rời khỏi nơi này chừng nào các đòi hỏi của chúng tôi chưa được đáp ứng”.

Iran có thể sẽ tìm cách sử dụng bạo lực để giải tán các cuộc biểu tình, nhưng sẽ không dập tắt được toàn bộ phong trào. Trong tình hình như vậy, nhiều nhà quan sát cho rằng, không loại trừ khả năng xảy ra một cuộc nội chiến trong tương lai.

* Tiêu đề bài viết do tòa soạn đặt lại.

Theo Trí thức trẻ

THÔNG TIN ĐỀ XUẤT

Khối NATO coi Trung Quốc là mối đe dọa hàng đầu thay cho Nga

NATO, liên minh quân sự 29 thành viên, được thành lập 70 năm trước để chống lại mối đe dọa từ Liên Xô thời điểm đó. Nhưng hiện giờ, một thế lực quân sự khác đang trỗi dậy nằm trong tầm ngắm của…

Một góc Hong Kong tại Hà Nội thu hút giới trẻ

Vị trí chụp ảnh được nhiều người yêu thích nhất chính là trên chiếc lan can hướng ra phía cửa với background đậm chất Hong Kong. Trong con hẻm này, các vật trang trí như đèn neon, biển hiệu... đều…

Sai lầm của Bùi Tiến Dũng, may thay lại là cơ hội để thầy Park “mở cánh cửa” đến chức vô địch

Chẳng gì có thể bào chữa cho tình huống chơi bóng ngớ ngẩn của Bùi Tiến Dũng, để rồi đặt đồng đội vào thế khó. Nhưng "trong cái khó", thầy Park biết cách làm "ló cái khôn". 3-4-3…

Thắng Singapore 1-0 vào phút chót, U22 Việt Nam thoải mái tiếp Thái Lan

Tối 3-12, bàn thắng quá giá vào cuối trận của Hà Đức Chinh giúp U22 Việt Nam thắng sít sao U22 Singapore, qua đó nắm nhiều lợi thế trước lượt trận cuối bảng G gặp U22 Thái Lan. Sau rất nhiều lo…

Đường đua F1 đang thành hình ở Hà Nội

Còn chưa đầy nửa năm nữa, chặng đua tại Hà Nội của giải đua xe nổi tiếng thế giới F1 sẽ diễn ra. Dự án được khởi công từ tháng 3 năm 2019 nhưng hiện giờ đã cơ bản thành hình đường đua. Đồ…

10 thành phố lạnh giá có nhiệt độ cả mùa đông dưới 0 độ C

Một số thành phố trên thế giới có nhiệt độ lạnh giá với băng tuyết bao phủ quanh năm. Nhiệt độ trung bình vào mùa đông ở các nơi này thường dưới 0 độ C. 1. Oymyakon, Cộng hòa Sakha,…

Lễ hạ thủy tàu tìm kiếm, cứu nạn tàu ngầm đa năng MSSARS 9316 của Việt Nam

Sáng 4-12, tại Nhà máy Z189, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng (CNQP) diễn ra Lễ hạ thủy tàu tìm kiếm, cứu nạn tàu ngầm đa năng MSSARS 9316 mang tên Yết Kiêu, số hiệu 927 trang bị cho Quân chủng Hải…

NATO tự tin “nghiền nát” Kaliningrad, Nga sẵn sàng đáp trả bằng “tận thế hạt nhân”?

Phương Tây đã nêu ra các kịch bản chiếm giữ Kaliningrad trong trường hợp xung đột với Nga. Tuy nhiên, Moscow sẽ không chịu ngồi yên mà có thể kích hoạt vũ khí hạt nhân. Phương Tây vẫn…

Người Hong Kong lại xuống đường, đánh dấu nửa năm phong trào biểu tình

Hàng chục nghìn người Hong Kong đã xuống đường vào chiều 8/12 để tiếp tục gây sức ép với chính quyền và Đặc khu trưởng Carrie Lam về những yêu cầu chưa được đáp ứng. Theo CNN, hàng chục nghìn người…

Từng bị chê bai là “con mập”, cô gái Hà Nội giảm gần 20kg chỉ sau một năm

Chỉ sau một năm quyết tâm giảm cân, cô gái Linh Nguyễn từng bị nhiều người "lời ra tiếng vào", chê bai, gọi là "con mập", có người ác miệng còn đồn rằng cô không có con được vì quá béo, đã "lột xác"…

Mất 6 tháng để hoàn thiện chế tác vương miện Hoa hậu Hoàn Vũ Việt Nam 2019

Hoàn thiện trong 6 tháng, chế tác tác từ 78 viên ngọc trai, 1.371 viên đá quý trắng và 845 viên đá quý tím, vương miện mới của HHHV Việt Nam mang đến thông điệp về sự dũng cảm. Với sức hút của…

HLV Park Hang-seo đến sân ủng hộ tuyển nữ Việt Nam đá chung kết với Thái Lan Sự kiện: SEA Games 30

Nhà cầm quân người Hàn Quốc có mặt trên khán đài sân Rizal Memorial để cổ vũ cho thầy trò HLV Mai Đức Chung tái đấu Thái Lan trong trận chung kết bóng đá nữ tại SEA Games 30. Tối nay (8/12), đội…

Nhượng Vinmart cho Masan, đại diện Vingroup nói gì?

CEO Vingroup cho biết việc sáp nhập 2 công ty con chuyên bán lẻ và nông nghiệp về Masan vì Vingroup thay đổi chiến lược phát triển, tập trung dồn lực vào công nghệ, công nghiệp. Tập đoàn Vingroup…

Nhà đầu tư Hong Kong trúng thầu nhà máy xử lý rác 70 triệu USD ở Huế

Giải thích lý do nhà đầu tư Hong Kong trúng thầu dự án nhà máy xử lý rác Phú Sơn trị giá 70 triệu USD, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết, Nghị định 38/2015/NĐ-CP ngày 24/4/2015 của Chính phủ về quản…

Hòa kịch tính, U22 Việt Nam loại Thái Lan để vào bán kết SEA Games 30

Bất ngờ để thủng lưới 2 bàn chỉ sau 11 phút đầu trận, thế nhưng cú đúp của tiền đạo Nguyễn Tiến Linh đã giúp U22 Việt Nam loại đương kim vô địch U22 Thái Lan để tiến vào bán kết SEA Games 30 với tư…

Sức mạnh của Hải quân nhân dân Việt Nam “nhảy vọt” thế nào sau năm 2019

Trong năm 2019, lực lượng hải quân Việt Nam đã đón nhận không ít trang bị mới giúp tăng sức mạnh chiến đấu của lực lượng này lên vài bậc so với trước đây. Tin vui lớn nhất của lực lượng Hải quân…

Ghé thăm ngôi làng cổ có tuổi đời 500 tuổi tại Hà Nội

Những ngôi làng cổ kính, cổng làng rêu phong, mái ngói đỏ nhuốm màu thời gian… là nơi lưu giữ lại những kỉ niệm xa xưa, là chốn thanh bình mà bất cứ ai cũng đều muốn trở về. Đà Nẵng có làng cổ Túy…

Loại chủ nhà Philippines, tuyển nữ Việt Nam tái ngộ Thái Lan ở chung kết SEA Games 30

Bàn thắng của Thái Thị Thảo và Trần Thị Tuyết Dung trong hiệp hai giúp đội tuyển nữ Việt Nam đánh bại chủ nhà Philippines, qua đó giành vé vào chơi trận chung kết môn bóng đá nữ SEA Games 30. Tối…

5 người đẹp mang dòng máu lai đẹp nhất Trung Quốc

Ngoài nhan sắc kiều diễm, các người đẹp còn nổi tiếng với gia thế giàu có và tài năng vượt trội. 1. Lý Thi Dĩnh (Maxiana Li): Là con lai Trung - Đức và sở hữu vẻ đẹp cuốn hút,…

Khám phá động Am Tiên, “Tuyệt tình cốc” tại Ninh Bình

Đến với Ninh Bình, ngoài những địa danh nổi tiếng đã quá quen thuộc như Tam Cốc - Bích Động, chùa Bái Đính, Hang Múa, Tràng An..., bạn nhớ đừng bỏ qua danh thắng Động Am Tiên, một địa điểm du lịch mới…

XEM THÊM

Hà Nội: Toàn cảnh tuyến đường dự kiến mang tên Anh hùng Đinh Núp